Het gemeentearchief van Boulogne-sur-Mer bezit een rijke collective van 1.937 foto’s, positief en negatief op glasplaat. Het gebruik van glas als fotografisch material gaat al terug tot 1850. Een lichtgevoelige emulsie van zilver zouten werd aangebracht op een glasplaat. Glasplaten op basis van deze relatief eenvoudige techniek kunnen erg lang bewaard worden, onder ideale omstandigheden. Vocht en temperatuurschommelingen moeten worden vermeden en er moet toegezien worden op de intensiteit en duur van blootstelling aan licht. Ook moet contact met bepaalde materialen worden vermeden. Het is sterk aan te bevelen de platen uit hun originele kartonnen of houten verpakking te halen. Deze materialen bevatten chemicaliën die het beeld kunnen aantasten. Als de omstandigheden niet optimal zijn, kan de beeldkwaliteit worden aangetast. De achteruitgang van zowel beeld als glass kan fysiek, chemisch of biologisch van aard zijn.

Anon. 60Fi3 © Gemeentearchief Boulogne-sur-Mer

De grootste zwakte van glasplaten is natuurlijk hun breekbaarheid, sommige platen waren gebroken of gebarsten. Door een slechte voorbereiding van de plaat, het gebruik van lage kwaliteitsglas en een ongeschikt klimaat kan de beeldlaag loskomen van het glas. Overdreven vochtigheid kan ervoor zorgen dat de platen aan elkaar kleven. Wanneer de negatieven niet dik genoeg waren, voegden fotografen een versterkende laag toe die kwik bevat. Na verloop van tijd verloor het beeld hierdoor aan scherpte en kreeg het een gele of witte schijn. De kwaliteit van de afdrukken wordt hierdoor niet aangetast. De eerste taak van het gemeentearchief was het herverpakken van de glasplaten en deze opslaan in een depot met ideale bewaringsomstandigheden. Elke plaat werd in geschikt papier gewikkeld en daarna in een gepaste kartonnen doos gestoken. De volgende vraag was wat men met de platen moest aanvangen. Afkomstig uit verschillende private en publieke fondsen waren de platen ongeschikt om publiek tentoon te stellen. De enige realistische oplossing om de foto’s te bewaren en tentoon te stellen was ze te digitaliseren en retoucheren opdat ze zouden kunnen worden gebruikt in verschillende media (boeken, panelen, etc.) Bijna 900 glasplaten zijn afkomstig van het gemeentearchief. In de collectie zitten verschillende foto’s van Henri Caudevelle, die in 1900 van de kamer van koophandel en industrie de opdracht had gekregen alle straten in Boulogne-sur-Mer te fotograferen. Verschillende instellingen die glasplaten in hun collectie hadden beseften dat ze noch de technische kennis noch de financiële middelen hadden om ze optimaal te bewaren. Aldus besloten ze de platen te schenken aan het gemeentearchief. Nausicaà en het maritiem museum Maison de la Beurière schonken de platen in hun bezit aan het archief. Al de platen met een maritiem thema werden gedigitaliseerd. Daarnaast ontvingen de archieven in 2009 meer dan 1.000 foto’s van Mr Gornay, een privéverzamelaar, waaronder 538 glasplaten. Deze rijke collectie foto’s van de redersfamilie Gornay werpen licht op de unieke levensstijl in Boulogne aan het begin van de twintigste eeuw. Van de 1.937 glasplaten uit het gemeentearchief zijn er 684 min of meer gerelateerd aan het maritieme. Van de straten van het maritiem kwartier in Boulogne, over vissersboten en cruiseschepen tot toeristen op het strand, de foto’s zijn even gedetailleerd als gevarieerd. Gedateerd aan het einde van de negentiende eeuw tonen ze duidelijk aan dat maritieme activiteiten integraal deel uit maakten van het leven in Boulogne. Dankzij het Interreg IVA 2 Zeeën project werden in januari 2010 684 scans gemaakt. Uit deze 684 scans werden 320 historisch interessante beelden gekozen om geretoucheerd te worden en op 30 x 40 cm op fotopapier af te drukken.

Originele gescande glasplaat. Anoniem 60Fi105 © Gemeentearchief Boulogne-sur-Mer

Dezelfde glasplaat geretoucheerd. Anoniem. Private afdruk. 60Fi105

Poster voor de tentoonstelling « Boulogne-les-Bains :
Photographs 1850-1914 » © Gemeentearchief Boulogne-sur-Mer

Niet lang daarna werd op basis van deze foto’s een tentoonstelling opgezet getiteld “BOULOGNE-LES-BAINS : photographies 1850-1914”. Boulogne-sur-Mer was een veelzijdig stadje in de tweede helft van de negentiende eeuw; het was niet alleen een belangrijke haven, het was ook een van de grote kuuroorden in Frankrijk. Getuige hiervan zijn de vele in die tijd gedrukte postkaarten. Naast grote drommen toeristen, kwamen ook verschillende pioniers van de fotografie zoals Baldus, Boutique, Maroniez en Grassin naar Boulogne. Samen met de vele familiekiekjes van toeristen aan het strand, in het hotel waar ze verbleven en in de casinos waar ze vertier zochten lieten zij een erfenis na van het dagelijkse leven en de badmode waarvan nu nog sporen zichtbaar zijn in Boulogne. Deze tentoonstelling was te bezoeken in het gemeentearchief tussen 11 september en 10 november 2010 en bestond uit een honderdtal originele documenten, foto’s en posters, gekozen voor hun historisch en artistiek belang of voor hun ongewone natuur. Daarnaast werden er twaalf panelen gemaakt omtrent bepaalde thema’s zoals het casino, het strand, de hotels en de kuuroorden.  

Zicht op de tentoonstelling « Boulogne-les-Bains : Photographs 1850-1914 » © Gemeentearchief Boulogne-sur-Mer

Veel van de foto’s gebruikt voor de tentoonstelling zijn te bezichtigen in de 100 pagina’s tellende tentoonstellingscatalogus. De twaalf panelen reizen nu rond tussen de projectpartners en zijn verkrijgbaar op verzoek bij het gemeentearchief van Boulogne-sur-Mer. Op transportkosten na, wordt de tentoonstelling gratis ter beschikking gesteld. Het digitaliseren van de glasplaten vergroot de mogelijkheid om in de toekomst andere tentoonstellingen op poten te zetten. Verschillende thema’s komen aan bod op de foto’s en kunnen de basis vormen voor een mooie expositie. Maxime BLAMANGIN Gemeentearchief Boulogne-sur-Mer