Dok van Perry in ere hersteld

<< terug

Van onder het zand is dit voorjaar het Dok van Perry tevoorschijn gekomen op het voormalige Scheldeterrein in Vlissingen. In 1705 is het dok gebouwd naar een ontwerp van de Engelsman Perry. Bijzonder is dat de constructie in hout is uitgevoerd. Het dok werd in die tijd voornamelijk gebruikt om de marineschepen te onderhouden. Met behulp van een schipdeur die in het dokhoofd werd gevaren en vervolgens in een van de sponningen werd afgezonken, werd het dok droog gezet. De oudste delen dateren uit de achttiende eeuw waardoor het Dok van Perry het oudste droogdok van Nederland en één van de oudste van Europa is. 


(Foto: Ruben Oreel)

In 1961 is het dok buiten werking gesteld. Er werd een sloopvergunning aangevraagd en verleend. Hoewel het dok in 1966 toch nog op de monumentenlijst werd geplaatst, is in 1974 alsnog de verleende vergunning tot afbraak bestendigd. Nog datzelfde jaar werd het dok dichtgestort met grond. Bij het dichtstorten is de bovenste laag van het dok gesloopt en het onderste deel is onder de grond bewaard gebleven.  De gemeente Vlissingen restaureert het dok, zodat het weer in gebruik kan worden genomen. Dit is mede mogelijk door een Europese subsidie van € 500.000. Het Dok gaat het hart vormen van nieuwbouwplan Bestevaêr in het Scheldekwartier. Bestevaêr ligt tegen de binnenstad van Vlissingen aan en ademt de maritieme sfeer van statige panden en oude schepen.  De woningen in Bestevaêr bieden een spectaculair uitzicht. In februari 2011 is de eerste paal geslagen voor de bouw van de woningen. De nieuwe gebouwen bestaan uit appartementen die uitkijken op de haven en de stad. Historische schepen kunnen straks aanmeren in het dok. Het dok krijgt de uitstraling van oude kades, met robuuste gebouwen en spraakmakende architectuur. Bij het uitkiezen van het materiaalgebruik is hier rekening mee gehouden.  

Achtergrond Dok van Perry
Aan het eind van de 17de eeuw werd de behoefte gevoeld aan een droog dok voor het onderhoud van zeeschepen, vooral voor de linie- of oorlogsschepen. Deze moest op een plaats komen waar het verschil tussen eb en vloed relatief groot was om een groot deel van het water op natuurlijke wijze af te kunnen voeren. Vlissingen was daarvoor gunstig gelegen en in 1697 ontwierp de Engelsman John Perry een droogdok voor deze plaats. De Staten-Generaal stelden in 1704 de bouwsom ter beschikking en nog datzelfde jaar begon men met de werkzaamheden. In 1705 werd het dok voltooid. Als afsluitmiddel werd een stel puntdeuren toegepast.Het dok was het enige droogdok in ons land en daarom ook zeer bijzonder. Er kon een schip van 180 voet (circa 60 meter) lengte in worden gedokt. Een groot deel van het water werd bij eb afgevoerd, nadat een schip bij vloed was binnen gevaren. Bij de volgende vloed werden de deuren dicht gedrukt, waarna het resterende water met een paardenmolen werd weg uitgemalen.In de loop van de 18de eeuw raakte het dok steeds meer in verval. Dat gold vooral het sluishoofd met de puntdeuren. Er verschenen diverse plannen ter verbetering maar geen werd uitgevoerd. In 1834 verrichte de hoofdingenieur A.E. Tromp een inspectie van het dok. Hij concludeerde dat het nog heel goed mogelijk was het dok te herstellen. Wel moest het dokhoofd worden vervangen. In plaats van puntdeuren werd een schipdeur voorgesteld. Tevens moest er een door een stoommachine aangedreven pomp worden geplaatst voor het leegmalen van het dok.Dit werk werd twee jaar later aanbesteed. Het dokhoofd werd geheel vernieuwd. Het kreeg vier sponningen waarin een schipdeur kon worden afgezonken. Het dok zelf werd vergroot tot een lengte van 69 meter en een grootste breedte ter plaatse van de vloer van 18,70 meter. Tevens werd de bodem versterkt om de opwaartse krachten van het grondwater beter op te kunnen nemen. Behalve het inheien van extra palen werden zowel in lengterichting als in dwarsrichting balken aangebracht. Ook werden schoren geplaatst tussen de vloer en de wand. Naast het dok kwam een pompkelder met daarboven het gebouw met de stoommachine.Na verloop van tijd traden er toch weer gebreken op. Bij de dokvloer ontstonden wellen. Om de vloer te ontlasten, werd rond 1950 op voorstel van prof. Jansen een diepbron bemaling toegepast. Rond de Tweede Wereldoorlog werd de houten beschoeiing rond de ingang van het dok vervangen door een betonconstructie. Tevens werd in deze betonconstructie een vijfde sponning gerealiseerd ter verlenging van het dok. Ook werd een groot deel van de beplanking vervangen door betonnen platen. Gelijktijdig zal ook de schipdeur zijn vervangen door het huidige stalen exemplaar.In 1961 werd het bij het dok behorende pomphuisje gesloopt. Het droogdok werd buiten gebruik gesteld en er werd een sloopvergunning aangevraagd en verleend. In 1966 werd het dok toch nog op de Monumentenlijst geplaatst, maar in 1974 werd alsnog de verleende vergunning tot afbraak bestendigd en nog datzelfde jaar werd het dok dichtgestort. Met uitzondering van de bovenlaag van de constructie bleef het dok onder de grond bewaard.